Περιβάλλον και Γεωργία

Μάθημα: Περιβάλλον και Γεωργία Β΄ Τ'αξης Τομέα Γεωπονίας των ΕΠΑΛ

Ενότητα: Καλές γεωργικές πρακτικές

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΓΕΩΡΓΙΑ

(Απόσπασμα από τις περιληπτικές σημειώσεις της θεωρίας)

Τμήματα  Β΄Γεωπ.

Καλές γεωργικές πρακτικές     

Καλές γεωργικές πρακτικές για προστασία εδάφους, υδατικών πόρων, ατμόσφαιρας, βιοποικιλότητας και για καλή απόδοση των καλλιεργειών μας.

Αμειψισπορά:  Πρόκειται για την εναλλαγή καλλιεργειών στο ίδιο χωράφι. Η εναλλαγή αυτή γίνεται μελετημένα και μπορεί να επεκτείνεται σε πάνω από δύο χρόνια (αμειψισπορά διετής, τριετής, τετραετής κ.λ.π.). Τα κριτήρια για την επιλογή των φυτών είναι όχι μόνο η αναμενόμενη οικονομική απόδοση της καλλιέργειας αλλά και η δυνατότητα εκμετάλλευσης του εδάφους σε διαφορετικό βάθος, η ισόρροπη  εκμετάλλευση διαφορετικών θρεπτικών στοιχείων, ο εμπλουτισμός του εδάφους με οργανική ουσία και άζωτο, η αποφυγή επίμονων αγριόχορτων κ.α. Παράδειγμα τριετούς αμειψισποράς: Σιτηρό, ψυχανθές, πατάτα.

Το σύστημα αμειψισποράς μπορεί να περιλαμβάνει και ένα χρόνο αγρανάπαυση.

Αγρανάπαυση: Η αποφυγή καλλιέργειας και σποράς για ένα χρόνο σε ένα χωράφι, ώστε αυτό να μπορέσει να αναπληρώσει τα θρεπτικά συστατικά και το νερό στο έδαφος. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για βοσκή ζώων. Παράδειγμα: Στάρι-Αγρανάπαυση ή Κριθάρι-Αγρανάπαυση.

Ψυχανθή φυτά (όσπρια): Πολύ μεγάλη  οικογένεια φυτών που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, και τα βρώσιμα και κτηνοτροφικά όσπρια (φασόλια, μπιζέλια, φακές, κουκιά, ρεβίθια, φάβα, βίκο, λούπινο, τριφύλλι, μηδική κ.α.). Στις ρίζες των φυτών αυτών μπαίνουν και συμβιώνουν βακτήρια αζωτοδεσμευτικά, που παίρνουν, δηλαδή, το αέριο άζωτο από τον αέρα του εδάφους και το μετατρέπουν σε ενώσεις αζώτου που μπορεί το φυτό να τις αφομοιώσει. (Τα φυτά έχουν μεγάλες ανάγκες σε άζωτο για να μεγαλώσουν και να καρπίσουν, αλλά πρέπει αυτό να βρίσκεται σε ορισμένες χημικές ενώσεις που απορροφούνται από τις ρίζες- το αέριο άζωτο τους είναι άχρηστο). Για το λόγο αυτό, τα ψυχανθή είναι τα φυτά που  κατ εξοχήν προσφέρονται για χλωρή λίπανση, και είναι σκόπιμο να συμμετέχουν στα προγράμματα αμειψισποράς.

Χλωρή λίπανση: Σπέρνουμε ψυχανθή (π.χ. βίκο) στην αρχή του χειμώνα στο ανοιχτό χωράφι ή σε οπωρώνα  και στο τέλος του χειμώνα ή την άνοιξη, την εποχή της άνθισής τους, τα ενσωματώνουμε  στο έδαφος με δισκάροτρο ή περιστροφικό σκαπτικό. Καθώς η χλωρή μάζα των φυτών αυτών αποσυντίθεται μέσα  στο χώμα, δίνει  στο έδαφος οργανική ουσία –που έχει πολλαπλή ωφέλεια για το έδαφος. Επιπλέον, στη διάθεση των δέντρων του οπωρώνα (ή της ετήσιας καλλιέργειας που θα σπαρεί κατόπιν στο ανοιχτό χωράφι), παραμένει το άζωτο από το ριζικό σύστημα των –νεκρών πια- ψυχανθών.

   Οργανική ουσία: Είναι τα διάφορα υπολείμματα φυτικής  (πεσμένα φύλλα, άχυρα, στελέχη φυτών μετά το θέρισμα κ.α.) και ζωικής προέλευσης (κοπριές, υπολείμματα μικροσκοπικών ζώων) τα οποία στο έδαφος, με την επίδραση διαφόρων μικροοργανισμών, υφίστανται αερόβια ζύμωση (κομποστοποίηση) που καταλήγει στη δημιουργία ενός σκουρόχρωμου σταθεροποιημένου υλικού που λέγεται χούμος.  Ο χούμος τροφοδοτεί τα φυτά με μικρές ποσότητες από όλα τα θρεπτικά στοιχεία, δημιουργεί καλή δομή στο έδαφος (σφίγγει τα χαλαρά εδάφη, χαλαρώνει τα σφιχτά, επιτρέπει καλύτερη συγκράτηση του νερού και καλύτερο αερισμό) και αναπτύσσει τη ζωή στο έδαφος.

Συγκαλλιέργεια: Στο ίδιο χωράφι φυτεύονται δύο ή περισσότερα είδη φυτών, με αμοιβαίο όφελος (π.χ. καλαμπόκι και αναρριχώμενο φασόλι – το φασόλι δίνει άζωτο στο έδαφος και στο καλαμπόκι και το καλαμπόκι του προσφέρει στήριγμα).

Μειωμένη κατεργασία εδάφους: Καλλιέργεια του εδάφους πρέπει να γίνεται μόνο όταν είναι αυτή είναι απολύτως απαραίτητη, π.χ. για σπορά, και χωρίς σκάψιμο σε μεγάλο βάθος και μεγάλη αναμόχλευση. Εκτός από οικονομία σε χρήματα, η μειωμένη κατεργασία προστατεύει το έδαφος από τη διάβρωση, την απώλεια υγρασίας και την απώλεια χρήσιμων μικροοργανισμών.

Κατάλληλο σύστημα άρδευσης: Πρέπει να χρησιμοποιείται το κατάλληλο σύστημα άρδευσης ώστε να μην εμφανίζονται άλατα στο έδαφος ή  να μην ξεπλένονται θρεπτικά στοιχεία.

                                                                                                                    Γ. Βλοντάκης

                                                                                                                Γεωπόνος-Περιβ/λόγος